|
Ülkemizin üç büyük şehrinden biri olan İzmir, coğrafi yerleşim olarak Kuzey-Güney ve Doğu-Batı aksları üzerinde konumlanmıştır.
Dolayısıyla ulaşım aksları da bu güzergâhlar üzerinde oluşturulmuştur.
Tüm ulaşım olanaklarının (kara[karayolu-tren yolu], hava ve deniz yolu) kullanılabildiği kent, özellikle limanları ile öne çıkmaktadır.
Karayolları Genel Müdürlüğü II. Bölge Müdürlüğü'ne bağlı 7 ilden bir tanesi olan İzmir, bu bölgedeki 6.486 km'lik yolun % 20'sine (1.292 km) sahiptir.
Türkiye'de yer alan toplam 1.987 km otoyolun % 10'nu 198 km'si İzmir'dedir.
Çevresindeki tüm illere direk karayolu ile bağlanma olanağına sahip olan kentimizde; İzmir Çevre Otoyolu, İzmir-Aydın ve İzmir-Çeşme Otoyolları bulunmaktadır.
İzmir; karayolu ile Ankara'ya 579 km, İstanbul'a 561 km, Manisa'ya 36 km, Denizli'ye 224 km, Aydın'a 126 km ve Edirne'ye 534 km uzaklıktadır.
Demiryollarımızın geçmişi ise uzun yıllara dayanmaktadır. Anadolu topraklarında ilk demiryolu inşaatına İzmir'den başlanmış, bundan 150 yıl önce Kuzey-Güney aksında demiryolu güzergâhı oluşturulmuştur.
Hâlihazırda, İzmir'de demiryollarının önemli güzergahları bulunmakta olup ülkemizdeki demiryollarının % 12,5'i kentimizin de içinde bulunduğu 3. Bölgeden geçmektedir.
Demiryolu ile yolcu, dökme yük, konteynır ve diğer yük taşımacılığı yapılabilmektedir.
İzmir'de uluslararası sivil hava meydanı niteliğinde Adnan Menderes Havalimanı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı Çiğli Tuzla'da bulunan Kaklıç havaalanı, Selçuk'ta stoal tipi havaalanı bulunmaktadır.
1987 yılında faaliyete geçen Adnan Menderes Havalimanı'nın yıllık yolcu kapasitesi 9 milyon kişidir.
İzmir'den 12'si yabancı olmak üzere toplam 20 havayolu şirketi direkt uçuş gerçekleştirmektedir.
İzmir merkezli kurulan ilk havayolu şirketi olan İzmir Havayolları (İZ-AİR), 2005 yılında kurulmuş ve Pegasus Havayolları'nın işbirliği ile ilk yurt içi uçuşunu 2006 yılında gerçekleştirmiştir.
Yap-işlet-devret modeli ile gerçekleşen ve TAV tarafından işletilen Dış Hatlar Terminali ise yıllık 5 milyon yolcu kapasitesine sahiptir.
Ayrıca havalimanı kargo taşımacılığı alanında da hizmet vermektedir.
Bir liman ve kıyı kenti olan İzmir'de 4 adet limanın yanında pek çok yat limanı, iskele, balıkçı barınağı, yanaşma ve barınma yeri bulunmaktadır.
İzmir Alsancak Limanı konumu, niteliği ve potansiyeli bakımından Türkiye'nin en stratejik limanlarından biridir. 12 milyon tonun üzerindeki kapasitesiyle ülkemizin en büyük konteynır ihracat limanı olan İzmir Alsancak Limanı'nda, Batı Anadolu ve İç Anadolu ihracatının büyük bir bölümünü gerçekleştirmektedir. Alsancak limanı konteyner, genel kargo, dökme yük, Ro-Ro ve yolcu taşımacılığına hizmet vermektedir.
2008 yılında ülkemiz limanlarından yapılan toplam 30 milyon tonluk yük taşımasının 11 milyon tonundan fazlası İzmir Alsancak Limanı'ndan gerçekleşmiş olup bu rakam limanlardan yapılan yük taşımasının % 37'sine karşılık gelmektedir.
53 yıllık geçmişi olan limanın yeni yatırımların gerçekleşmemesi sonucunda artık bölgenin ihracat talebine cevap vermekte zorlandığı görülmektedir.
Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 30.12.2004 tarih ve 2004/128 sayılı kararı ile İzmir Limanı özelleştirmesi 03.05.2007 tarihinde yapılmıştır. İzmir Limanı'nın 49 yıllığına işletme hakkı, en yüksek teklifi 1 milyar 275 milyon dolarla Global-Hutchison-Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) Ortak Girişim Grubu'nun olmuştur. Ancak liman devir işlemleri açılan davalar sonucunda uzamıştır. Şu an için Danıştay davaları reddetmiş devir süreci tekrar başlamıştır.
İzmir Alsancak Limanı, Adnan Menderes Havalimanına 25 dakika, Ege Serbest Bölgesi'ne 20 dakika, İzmir kentinin yoğun sanayileşme bölgeleri olan Bornova'ya 10 dakika, Torbalı'ya 35 dakika, Kemalpaşa Havzasına 35 dakika, Çiğli Atatürk OSB'ye 20 dakika, Manisa OSB'ye 35 dakika, Aliağa sanayi bölgesine 50 dakika mesafededir.
Tablo: İzmir Alsancak Limanı Yük Trafiği
LİMAN YÜK ve GEMİ TRAFİĞİ |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
|
TOPLAM ELLEÇLENEN
DOLU VE BOŞ KONTEYNER SAYISI |
804.564 TEU |
784.317 TEU |
847.926 TEU |
894.685 TEU |
895.102 TEU |
|
İHRAÇ YÜKLERİN TOPLAMI |
8.977.039 TON |
8.219.750 TON |
8.302.367 TON |
7.754.401 TON |
7.135.766 TON |
|
İTHAL YÜKLERİN TOPLAMI |
3.523.226 TON |
3.591.729 |
3.967.565 |
4.321.344 TON |
4.168.090 TON |
İHRAÇ VE İTHAL YÜKLERİN TOPLAMI |
12.500.265 TON |
11.811.479 |
12.269.933 |
12.075.745 TON |
11.303.856 TON |
|
LİMANA GELEN GEMİ SAYISI |
2.644 |
2.675 |
2.333 |
2.820 |
2.475 |
Limanın kapasitesinin yıllık 17-20 milyon tona çıkartılması amacıyla uluslararası bir kuruluşa (SARPROF/JICA) 1998 yılında fizibilite çalışmaları yaptırılmıştır. Bu proje, mevcut limanın 50 hektar daha tevsiini (yarım kalan molünün tamamlanmasını) öngörmektedir. Bu proje ile kazanılacak saha 750.000 m2, rıhtım uzunluğu 1.060 m. konteyner için kullanılacak rıhtım uzunluğu 700 m., gemi kabul kapasitesi 720 gemi/yıl'dır. Konteyner için stoklama sahası 275.000 m2, boşaltma sahası 13.000 m2, doldurma sahası 42.000 m2, CFS sahası 20.000 m2, toplam konteyner sahası 350.000 m2'dir.
Proje içerisinde İzmir Alsancak Limanı'nın 3. kuşak gemilere de hizmet vermesini sağlamak amacıyla İzmir körfezindeki yetersiz su derinliğinin artırılmasına yönelik olarak yaklaşım kanalı taraması da yer almaktadır. Bu kapsamda körfezde, 11 km. uzunluğunda, 250 m. enindeki bir koridor için 10,5 m. olan dip derinliği 14 m.'ye çıkartılacaktır. Bu suyolu için yaklaşık 6.000.000 m3 malzemenin taranması öngörülmektedir. Özelleştirmenin gerçekleşmesinin ardından tüm yatırımların yapılması beklenmektedir.
Ege Bölgesi'nden yapılan ihracat ve ithalatın % 90'ını aşan bir kısmı İzmir'deki limanlardan gerçekleştirilmektedir.
İzmir'de İzmir Alsancak Limanı dışında Aliağa Nemrut körfezinde işleticileri farklı, özel sektöre ait olan toplam 5 iskeleye yılda yaklaşık 3.000 gemi yanaşmakta ve yıllık dökme yük kapasitesi 20 Milyon tona yaklaşmaktadır. Bu koyda 5 adet yeni iskelenin yapılması da muhtemeldir. Ayrıca Aliağa'da Tüpraş'a ait iskeleler ve Petkim'e ait bir liman mevcuttur. Özelleştirme sonrasında Petkim Limanının konteynır ve dökme yük limanı olarak kullanılması yönünde projeler mevcuttur.
İzmir'in kuzeyinde Dikili Limanında dökme yük ve yolcu gemilerine hizmet veren bir liman daha mevcuttur. Bu limanın yıllık dökme yük kapasitesi 1 milyon tondur. Dikili Limanı 2007 yılında 506.013 ton yük elleçlenmiş; 279 gemiye hizmet vermiştir. Dikili limanı Ro-Ro hizmeti verebilir imkanlara sahiptir ancak Gümrüklü sahada verilen vergiden istisna edilmiş motorini kullanamadığı için 1,5 yıldır bunu gerçekleştirememektedir.
Şehrin güney batısında Çeşme Ro-Ro ve Feribot Limanı bulunmaktadır. Geçtiğimiz yıl ihraç yükü taşıyan 20.311 adet TIR, Çeşme Limanı'ndan çıkış yaparak Avrupa ülkelerine yük taşımıştır. İzmir Ticaret Odasınca verilen geçiş belgesi sayısı 30.000 civarında. Çeşme'den Trieste'ye haftada 3 gün gemi kalkmaktadır.
Görüldüğü üzere İzmir'de aktif 5 adet liman bulunmaktadır. Gelecekte ise 2015 yılına kadar Türkiye'nin ana limanı olacak Kuzey Ege Çandarlı Limanı'nın devreye girmesi beklenmektedir. Planlama ve ön fizibilite çalışmaları biten limanın projeleri hazırlanmakta önümüzdeki yıl yapım ihalesine çıkılacaktır.
İzmir'de 7 adet üniversite yer almaktadır. Odamızın kuruduğu İzmir Ekonomi Üniversitesinde Lojistik Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi'nde ise Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksekokulu bulunmaktadır.
Ülke genelinde uluslararası nakliye işi ile uğraşan ve C2 belgeli firma sayısı 1.414. Çekici ve römork olmak üzere kullanılan araç sayısı 105.338. Firma ve araç sayılarının % 4,6'sı İzmir'de bulunmaktadır. İzmir'de faaliyet gösteren uluslararası taşımacılık yapan firma sayısı 66, araç sayısı 4.936'dır. Odamız uluslararası taşıma ve antrepo grubunda 341 faal firma bulunmaktadır. Yine Odamızda iç taşımacılık Hizmetleri grubunda 1.695 faal üye bulunmaktadır. İzmir'de hizmet veren Deniz Ticaret Odası'nın üye sayısı ise 570'tir.
İzmir'in Lojistik Merkezi Olma Özellikleri:
. Türkiye'nin ve İzmir'in jeopolitik konumu (Akdeniz-Karadeniz ve Ege Denizi üçgeninin kesişiminde yer alması, Anadolu üzerinden Ortadoğu'ya, Balkanlara ve Avrupa'ya yakınlık, Akdeniz-Karadeniz geçişi üzerinde yer alması, Süveyş Kanalı'na yakınlık)
. 8.500 yıldır liman ve ticaret kenti olması,
. İldeki mevcut sanayi potansiyeli, tarım ürünlerinin ticaret-ihraç potansiyeli ve hammadde ticaret-ihraç potansiyeli,
. 5 adet liman, havalimanı, demiryolu ve karayolu ağı,
. Manisa, Denizli, Aydın, Muğla, Bursa, Uşak, Kütahya gibi tarım, sanayi üretimi ve maden işleme kapasitesi yüksek merkezlere yakınlık,
. İzmir Alsancak Limanı sayesinde Ege Bölgesi dışında Orta Anadolu, Doğu Anadolu ve Akdeniz Bölgelerine hitap edebilme potansiyeli,
. 1.200'ü aşkın uluslararası sermayeli firmaya ev sahipliği,
. Yetişmiş ve nitelikli işgücü,
Bilgi: Sait KAYA / Hitay BARAN
Tel: 498 4287 / 498 42 34
E-mail: sait.kaya@izto.org.tr / hitay.baran@izto.org.tr
|