|
1999 yılında Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'nin "aday ülke" olarak ilan edilmesi Türkiye-AB ilişkilerinde politik bir dönüm noktası olduğu kadar Türkiye-AB mali ilişkilerinde de yeni bir sürecin başlangıcı olmuştur.
Türkiye'nin aday ülke olarak ilan edilmesiyle birlikte, Türkiye'ye sağlanan mali yardımın niteliği ve miktarında değişiklikler yaşanmıştır. Aralık 2001'de Tek Çerçeve Yönetmeliği imzalanarak Türkiye'ye yapılan hibe nitelikli yardımların tek bir çerçeve altında toplanması sağlanmıştır. Bu sayede daha önce üç farklı bütçe kalemi altında toplanan yardımların tüm üye ülkelerde uygulanan sisteme uyumlu hale getirilmesi sağlanmıştır. Tek çatı altında toplanan bu yardım bütçesi "Katılım Öncesi Yardım" olarak adlandırılmaktadır.
2007 yılında Avrupa Komisyonu yürürlükte olan beş mali yardım programını (PHARE, ISPA, SAPARD, CARDS ve Türkiye Katılım Öncesi Mali Yardımı) kapsayacak “Katılım Öncesi Mali Aracı (IPA)”nın kurulmasını kabul etti. IPA, aday ülkeler Türkiye, Hırvatistan ve Makedonya’ya ayrıca potansiyel aday ülkeler olarak değerlendirilen Batı Balkan ülkelerine (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ ve Sırbistan) sağlanacak mali yardımı kapsamaktadır. 2007-2013 bütçesinde söz konusu ülkelere 11.468 milyar mali yardım ayrılmıştır.
IPA beş bileşenden oluşmaktadır:
I. Bileşen: Geçiş dönemi desteği ve kurumsal kalkınma
II. Bileşen: Bölgesel ve Sınır Ötesi İşbirliği
III. Bileşen: Bölgesel Kalkınma
IV. Bileşen: İnsan Kaynakları Geliştirme
V. Bileşen: Kırsal Kalkınma
Tablo: Katılım Öncesi Mali Araç (IPA) Kapsamında 2009-2011 Yılları Arasında Program Bileşenlerine Göre Türkiye’ye Ayrılan Miktar
|
Bileşen |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
2011 |
|
Kurumsal
Gelişme |
256,702,720 |
250,165,819 |
233,200,653 |
211,312,664 |
230,620,919 |
|
Sınır Ötesi İşbirliği |
2,097,280 |
8,834,181 |
9,399,347 |
9,587,336 |
9,779,081 |
|
Bölgesel
Kalkınma |
167,500,000 |
173,800,000 |
182,700,000 |
238,100,000 |
291,400,000 |
|
İnsan Kaynakları |
50,200,000 |
52,900,000 |
55,600,000 |
63,400,000 |
77,600,000 |
|
Kırsal Kalkınma |
20,700,000 |
53,000,000 |
85,500,000 |
131,300,000 |
172,500,000 |
|
Toplam |
497,200,000 |
538,700,000 |
566,400,000 |
653,700,000 |
781,900,000 |
Kaynak: İktisadi Kalkınma Vakfı
|